یادنامهٔ «سیاوش کسرائی»

پنجم اسفند ۱۳۰۵ ـ نوزدهم بهمن ۱۳۷۴

پاییز سال ۱۳۵۶ در دوره دوم فعالیت کانون نویسندگان ایران، ده شب شعر و سخنرانی در محل انجمن فرهنگی ایران و آلمان (انستیتو گوته) برگزار شد. در شامگاه شنبه ۲۳ مهر ماه آن‌سال (شب ششم) سیاوش کسرائی در مجموع ۱۱ شعر از سروده‌های خود را خواند. [ره‌آورد، شاعر، شعر یونانی، هجوم، شکفتن، غزل برای درخت، این‌بار، بر حصار سنگ، پرنده، وحدت، آغاز]

متن سخنرانی‌ها و اشعار خوانده شده در این ده شب، سال بعد از آن توسط انتشارات امیرکبیر چاپ و در کتابی با عنوان «ده شب» منتشر شد. چند سال پیش اما مجموعه‌ای شنیداری از آرشیو کتابخانهٔ «موسسهٔ‌رودکی» مرکز امور نابینایان کشور [موسسه خیریه و نیکوکاری ریحانه] به فضای اینترنت راه یافت که شامل بخش‌های عمده‌ای از صدای نویسندگان و شاعران حاضر در شب‌های گوته بود.

در نوار شب ششم، بخش شعرخوانی «سیاوش کسرائی» هشت سروده از یازده شعری که خواند موجود است. یکی از شعرها پریدگی‌هایی دارد، سرودهٔ‌ «شعر یونانی» هم کامل نیست. با این‌حال اما، شنیدن صدای شاعر و یادآوری حال و هوای آن روزها غنیمتی‌ست.

* * *

ره‌آورد
مسافر ز گرد ره رسیده‌ام
تمام راه خفته را به پا و سر دویده‌ام
صلابت و شکوه کوه‌های دور
نگاه دشت‌های سبز
تلاش بال‌ها . . .

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید.

* * *

شاعر
وقتی که چتر ترس گشوده‌ست روی شهر
و دلهره‌ست آنکه به در می‌زند مُدام
نازک‌تراش خورده‌ترین طبع آدمی
شاعر،
آیینه وجود چه تصویر افکند؟

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید.

* * *

شعر یونانی
برای:‌میکیس تئودوراکیس آهنگ‌ساز
قلب من زندان است
نقب در نقب قارهٔ مدفونی‌ست
آرزوها اندر آن شبحی آدمگون
عشق، بی‌عطر، گدا .

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید.

* * *

هجوم

دل ببایدت نهاد
تا که جنبشی در آشیانه آوری!
غُنچه تا که سر ز خواب بر کُند
بُلبُلک،بانگ بایدت که عاشقانه آوری!

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید.

* * *

شکفتن . . .
می‌شکند شب.
شهر دهان‌بند کهنه می‌کند از لب
شهر نفس می‌کشد ز پنجرهٔ صبح
شهر به اندیشه می‌نشیند یک‌چند:
های خوشا دم زدن بدون دهان بند.

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید.

* * *

غزل برای درخت
تو قامت بلند تمنایی ای درخت!
همواره خفته است در آغوشت آسمان
بالایی ای درخت!
دستت پُر از ستاره و جانت پُر از بهار
زیبایی ای درخت!

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید.

* * *

وحدت . . .
والا پیامدار!
محمد!
گفتی که یک دیار
هرگز به ظلم و جور نمی‌ماند برپا و استوار.

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید.

* * *

وحدت
سروده و صدای: سیاوش کسرائی
[شعرخوانی در شب ششم از «ده شب»]
«وحدت»، نام یکی از ترانه‌های ماندگاری‌ست که با صدای «فرهاد» اجرا شده است. شعر آن سروده‌ای از «سیاوش کسرائی» بود و آهنگش از ساخته‌های «اسفندیار منفردزاده». [ ادامه مطلب . . . ]

* * *

منظومهٔ آرش کمانگیر‌
سروده و صدا: سیاوش کسرائی
برف می‌بارد به روی خار و خارا سنگ.
کوه‌ها خاموش،
دره‌ها دلتنگ،
راه‌ها چشم‌انتظار کاروانی با صدای زنگ.

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید.

* * *

منظومهٔ آرش کمانگیر‌

شاعر: سیاوش کسرائی
تصویرگر: فرشید مثقالی

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ۱۳۵۰
[ کتاب در فرمت (PDF)  ]

* * *

پرنده
پرنده، چیدن گلبرگ‌های ناپیدا،
پرنده، رد شدن از مرزهای ممنوعه،
پرنده، سینه سپردن به خالِ سُرخ بلا،
پرنده، بُرد دلاویز نام آزادی‌ست.

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید!

* * *

پس از من شاعری آید
پس از من شاعری آید
که قدر ناله‌هایی را که گستردم نمی‌داند
گلوی نغمه‌های درد را
خواهد فشُرد.

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید!

* * *

از این‌سوی با خزر
دریا! دوباره دیدمت، افسوس بی‌نفس
پوشانده چشمِ سبز
در زیر خار و خس
دامن‌کشان به ساحلِ بیرون ز دسترس!.

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید!

* * *

رقص ایرانی
به انگشتان سر گیسو نگه‌دار
نگه در چشم من بگذار و بردار
فروکش کُن، نیایش کُن
بلور بازوان بربند و وا کُن

متن شعر را در اینجا بخوانید و سروده را با صدای شاعر بشنوید!

* * *

دلم هوای آفتاب می‌کُند
سروده: سیاوش کسرائی
با صدای: بی‌بی کسرائی

 

متن شعر و دکلمهٔ آن را با صدای بی‌بی کسرائی بخوانید و بشنوید!

* * *

بهانه
سرودۀ: سیاوش کسرائی
دکلمۀ شعر از: فخری نیکزاد
آهنگ ترانه: جواد معروفی
ترانه‌خوان: عهدیه [بدیعی]

متن شعر و ترانه‌ای بر اساس این سروده را بخوانید و بشنوید!

* * *

شعرهای سیاوش کسرایی در ترانه‌های روز
سیاوش کسرایی «ترانه‌سرا» نبود. آنچه از سروده‌های او چه در زمان زندگی یا پس از درگذشتش به شکل ترانه اجرا شد همه برآمده از ذوق آهنگ‌سازان و خوانندگان آن، و البته استقبال مردم است. چند نمونه از ترانه‌هایی که بر اساس سروده‌های سیاوش کسرایی اجرا شده را بشنوید

این مجموعه از ترانه‌ها را در اینجا بشنوید!

* * *

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on RedditEmail this to someone