نمایه و جلد نشریات فرهنگی، ادبی، هنری

روی جلد نشریه‌هایی که با عکس یا نقاشی و طرح‌های گرافیکی منتشر می‌شوند گویای پیشینه و رشد هنر «طراحی و جلد سازی» در دوره‌های مختلف مطبوعات و انتشارات در هر کشور است.

متاسفانه امروزه دسترسی به مجله‌ها و نشریات سال‌های گذشته در شکل مجموعه و ادواری آن تقریبا غیرممکن است. در بخش بایگانی کتابخانه‌های رسمی و دولتی شاید اصلا دوره‌های این نشریات وجود ندارد و اگر هم باشد دسترسی به آن برای هر کسی مجاز و ممکن نیست.

در جستجوهایمان در گستره‌ی اینترنت اما بیشتر به روی جلد مجلاتی می‌رسیم که در سال‌های میانی دهه‌ی پنجاه در ایران منتشر شده‌اند و عمده‌ی آن‌ها «هفته‌نامه»های معمول آن‌روزگار [زن روز،‌ جوانان امروز، اطلاعات بانوان] است که از همان زمان به‌شکلی پراکنده در دست افراد موجود است.

بررسی روی جلد این هفته‌نامه‌ها‌ [اغلب سرگرم‌کننده و بیشتر با تصاویری از بازیگران سینما، خوانندگان مشهور و چهره‌های ورزشی] نیز از دید و منظری پژوهشی،‌ قابل توجه است و بی‌آنکه بخواهیم قضاوتی ارزشی از آن داشته باشیم، در جای خود فصلی از «هنر طراحی روی جلد» را به‌خود اختصاص می‌دهد.

فراوانی نمونه‌های روی جلد هفته‌نامه‌هایی از این‌دست، در نبودن گزینه‌های دیگر اما ممکن است برای نسل جوان و امروز ما، این شبهه را پیش آورد که نشریات باب طبع و مورد علاقه‌ی اهل مطالعه‌ در دهه و سال‌های گذشته جز این نبوده و بضاعت فرهنگی ما در نشر و مطبوعات همین بوده که اینجا و آنجا دیده می‌شود و در دسترس است.

پس، اگر نه در پاسخ به این «بی‌صدایی» از نمونه‌های مجلات فرهنگی که در فضای مجازی وجود دارد، ولی به لزوم حضور گزینه‌های دیگر، برای بررسی و پژوهش‌های علاقمندان به این مقوله، آنچه را که از نشریات فرهنگی سال‌های گذشته در بایگانی شخصی خود دارم به‌مرور اسکن و در بخش «روایت آن حکایت مکتوب» عرضه می‌کُنم.

نشریات چاپ ایران (به‌ترتیب الفبا):

[ + ] آدینه (ماهنامه) [در مرحله‌ی اسکن و آماده سازی است]
[ + ] دنیای سُخن (ماهنامه) [در مرحله‌ی اسکن و آماده سازی است]
[ + ] کارنامه (ماهنامه)
[ + ] گردون (ماهنامه)
[ + ] مُفید (ماهنامه)

نشریات چاب خارج از ایران:

[ + ] آرش (فرانسه) [در مرحله‌ی اسکن و آماده سازی است]
[ + ] آفتاب (نروژ) [در مرحله‌ی اسکن و آماده سازی است]
[ + ] اندیشه‌ی آزاد (سوئد)
[ + ] افسانه (فصل‌نامه) (سوئد) [در مرحله‌ی اسکن و آماده سازی است]
[ + ] روزگار نو (فرانسه) (ماهنامه) [در مرحله‌ی اسکن و آماده سازی است]
[ + ] دفتر هنر (آمریکا)
[ + ] سیمرغ (آمریکا)
[ + ] مهاجر (دانمارک)
[ + ] نقطه (فرانسه) [در مرحله‌ی اسکن و آماده سازی است]
[ + ] هنر و ادبیات (آلمان)

* * *

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on RedditEmail this to someone