عکسی از «قمر» در پیشواز از مرگ!

قمرالملوک وزیری محمدجعفر خادم

قمرالملوک وزیری است. در این عکس ۱۹ سال سن دارد. هفته‌ای پیش از اجرای اولین کنسرت او در گراندهتل لاله‌زار که خبرش در شهر پیچیده. می‌گویند: «فقط این‌ نیست که او «زن» است و آواز می‌خواند، که از قرار بدون حجاب هم بر صحنه ظاهر خواهد شد.» و پیغام‌های تهدید که: «زنهار! که به حکم شرع می‌کُشیم تو را». سال ۱۳۰۳ است. دوره‌ی سلطنت احمد شاه قاجار است و هنوز یازده  سالی مانده به اعلام رسمی کشف حجاب در ایران.

با خود شاید فکر کرده: «ام‌القرای اسلام است اینجا. شاید هم ریختند و به حکم شرع کُشتند مرا! ولی حاشا که هرگز از مرگ هراسیده باشم.» پس راهی عکاسخانه‌ی محمدجعفر خادم می‌شود؛ نرسیده به میدان حسن‌آباد. می‌خواهد اگر چنان کردند و کُشته شد؛ این عکس در همین شکل و پوشش از او به یادگار بماند. ساق و ساعدی نمایان، سر و گردنی برافراشته. نگاه و لبخندی رضایتمند و مطمئن. با دستی انگار که پرده‌ به یک سو زده و خود از آن بیرون آمده باشد و با آن دست دیگر که در هوا رها و دو سوی بدن باز شده. شکلی از چلیپا. برای من یادآور این بخش از آن شعر از فروغ فرخزاد که می‌گفت: «من پشیمان نیستم. من صلیب سرنوشتم را بر فراز تپه‌های قتلگاه خویش بوسیدم.»

* * *

ماجرای این عکس تاریخی را از زبان علیرضا میرعلنقی ـ پژوهشگر موسیقی ـ بشنوید (برگرفته از فیلم مستند «صدای ماه»)

برنامه‌ی بسیار شنیدنی «رادیو نیست»‌ در معرفی محمدجعفر خادم و پیشینه و جایگاهی که او در تاریخ عکس و عکاسی در ایران و ثبت رویدادهای تاریخی در عصر معاصر دارد را هم [در اینجا بشنوید!]

* * *